یارانهٔ فرهنگی اگر به گزارش رسیدن فعالیت پاداش بدهد، تولیدکننده یاد می‌گیرد گزارش را کامل کند، نه مخاطب را نگه دارد. شمارهٔ هفتم این وضعیت را پول‌پاشی نهادی نامیده است. منظور از نهاد این‌جا دستگاه پرداخت‌کننده است و منظور از پول‌پاشی، تخصیصی است که معیارش تحویل اثر یا صورت‌جلسه است، نه کیفیت درگیری مخاطب.

پولی که به گزارش می‌رسد، نه به مخاطب

زنجیرهٔ ساده‌اش این است. طرح تصویب می‌شود، هزینه انجام می‌شود، گزارش تحویل می‌شود، پرداخت می‌آید. در این زنجیره مخاطب یک پیوست است. اگر کسی اثر را نبیند، سند هنوز کامل است. برای بازی، فیلم، کتاب یا اجرای صحنه‌ای، این مکانیسم هزینهٔ دیده نشدن را به دستگاه برنمی‌گرداند. هزینه نزد تولید می‌ماند و پاداش نزد کاغذ.

درگیری مخاطب، بر خلاف شمار صفحهٔ گزارش، به یک تعریف عملی نیاز دارد: دقیقهٔ بازی، بلیت، امانت کتاب، یا بازگشت به قسمت بعد. تا آن تعریف در شیوه‌نامه نیاید، شعار مخاطب‌محوری همان گزارش قبلی است با یک واژهٔ تازه. این یادداشت آن تعریف را به عدد تبدیل نمی‌کند. فقط جای خالی‌اش را در طراحی مکانیسم نشان می‌دهد.

از سفارش پیشینی به پاداش پسینی

سفارش پیشینی پول را قبل از مواجهه با مخاطب قفل می‌کند. پاداش پسینی بخشی از پول را به بعد از همان مواجهه موکول می‌کند. تفاوت این دو، تفاوت اعتماد کور با قرارداد است. پسینی اگر بد طراحی شود به تعقیب شاخص الکی می‌رسد: خرید الکی بلیت، یا کلیک الکی. پس خودِ موکول کردن کافی نیست. شاخص باید همان رفتاری باشد که اثر برایش ساخته شده، و باید از دادهٔ مستقل بیاید نه از جدول خودِ دریافت‌کننده.

برای تنظیم‌گری فرهنگ، نتیجه این است که اندازهٔ ردیف بودجه به‌تنهایی سیاست نیست. سیاست، نقطهٔ پرداخت در زنجیره است. شمارهٔ هفتم از سفارش پیشینی به پاداش پسینی عبور می‌کند: بخشی از پول بعد از مواجهه با مخاطب آزاد می‌شود، به شرطی که شاخص از دادهٔ مستقل بیاید.

نسخهٔ چاپی شمارهٔ هفتم، صفحهٔ ۳۵

از همین میز